" خاتمی "  آن وارسته ای است که راز ربوبیت و خداوندگاری " خلق" را در مدرسه عبودیت و بندگی "حق " آموخت ، نیت آراست و با آرایه های  " آزادی، منطق و قانون " ، "کاخ " شهریاری " از آفت " قدرت " پیراست و بر سازنده " مشارکت ، عدالت و  معنویت " ،  " شهر دنیا "  بنیاد و "شهروند " را شهره نمود و برای نخستین بار ــ پس از فارابی ــ با گریز از فرهنگ سفله رعیت پروری ، مردمان را بر سر سفره " حق شهروندی " نشاند و با توسعه سبد مطالبات سفره زندگی مردم ، حقوق اساسی و سیاسی را گل واژه آن قرار داد . اذان آگاهی ، آزادی و برابری را بر گلدسته های عرفان طنین انداخت و محراب حکومت بر بام گنبد سبز دیانت  پرداخت و به نماز سیاست برخاست و بر پایه هندسه شخصیت انسان ایرانی امروز ، مدنیت را معماری و معنویت را معنی و مانایی بخشید و ایران عصر خمینی را " خاتم " شد